Volks-tellinge in de Nederlandsche Republiek

De volkstelling van 1795 zoals gepresenteerd, is gebaseerd op de gedrukte uitgave van de telling in 1796. Deze bevat ten eerste een gedeelte met de gemeentelijke opgaven per provincie gerangschikt, gevolgd door de provinciale totalen. Ten tweede is er een alfabetische lijst waarin dezelfde gemeenten nogmaals zijn opgenomen. Hierna volgt nog een recapitulatie met de totalen per letter van het alfabet. Tot slot is er een register met plaatsen waar de hoofd- of kiezersvergaderingen voor de representanten ter Nationale Vergadering gehouden zijn.

De diverse lijsten zijn in de onderhavige digitale bron integraal opgenomen en in Excel gecontroleerd. Bovendien zijn de gegevens over inwonertallen in de diverse lijsten onderling vergeleken. De totalen zijn herberekend en ook weer onderling vergeleken. Voor de provincies Noord- en Zuid-Holland zijn de gegevens uit deze bron ook nog vergeleken met de publicatie Het Volk van Holland. Bij geconstateerde fouten is het juiste gegeven vermeld. In de toegevoegde kolom met opmerkingen is aangegeven welke wijziging er heeft plaats gehad.

Telling en verdeeling van het volk van Holland

Naast de Volkstellinge van 1795 is er ook een publicatie van dezelfde volkstelling voor Holland afzonderlijk. Deze bevat ten eerste een alfabetische lijst van de telling, waarin achter elke plaats het aantal inwoners wordt vermeld, afgesloten met een recapitulatie per letter.

Vervolgens is er een lijst met het aantal inwoners per plaats, ingedeeld naar de in die tijd gebruikelijke verdeling van Holland in jurisdicties, baljuws, heerlijkheden en geografische samenvoegingen, afgesloten met een recapitulatie per gebied.

Holland werd in de Nationale Vergadering vertegenwoordigd door 55 representanten. Daartoe werd Holland verdeeld in 55 districten met elk ongeveer 1500 inwoners. Per district werden er 30 grondvergaderingen gevormd, elk bestaande uit ongeveer 500 inwoners. Deze grondvergaderingen benoemden elk een kiezer. Dit leverde per district 30 kiezers op die een representant kozen. De genoemde publicatie bevat de verdeling van Holland in 55 districten met per district de vermelding van de bijbehorende plaatsen, het inwonertal en het aantal grondvergaderingen per plaats. Aansluitend wordt de hoofdplaats genoemd waar de kiezers bijeen moesten komen om de representant te kiezen. Tot slot is er nog een lijst die voor elk van de 55 districten aangeeft uit welke gebieden het is samengesteld.

De diverse lijsten uit deze gedrukte bron zijn integraal overgenomen. De gegevens zoals in EASY aanwezig, zijn gecontroleerd op fouten. Daartoe zijn de diverse lijsten ter vergelijking naast elkaar gelegd. De gegevens uit deze bron zijn ook vergeleken met de algemene Volkstelling in de Nederlandsche Republiek van 1795. Voorts zijn alle totalen opnieuw berekend. De behandeling van aangetroffen fouten of afwijkingen is in de kolom opmerkingen verantwoord.

• Ga naar de volkstelling van 1795 in EASY: http://dx.doi.org/10.17026/dans-zge-xbkf .

Overtocht Fransen, 1795 Overtocht van de Fransen over de Waal in 1795. Bron: Atlas Van Stolk, Rotterdam.

Bevrijdingsfeest op de Dam, 1795 Bevrijdingsfeest op de Dam te Amsterdam in 1795. Bron: Nationaal Gevangenismuseum.

Spotprent Willem V Spotprent op het vertrek van Willem V. Bron: Nationaal Gevangenismuseum.

Broederschap Hoe koome Deeze tot Broederschap? Spotprent met een Prinsgezinde, een Patriot en een brugemeester of predikant. Bron: Koninklijke Bibliotheek.

(Klik op bovenstaande afbeeldingen voor een grotere versie)