De Volkstelling van 1879 is gepubliceerd in 12 delen:

Deel 1 tot 11 bevatten de gegevens per provincie.
Deel 12 bevat het 'Algemeen overzigt'.

De 12 delen van de Volkstelling van 1879 zijn identiek van opzet. De delen 1 tot 11 behandelen telkens één provincie, deel 12 geeft de totalen van het Rijk weer.

De opzet per deel is als volgt:

  • "Inleiding op de tabellen
  • H1 Eerste gedeelte: plaatselijke indeeling: huizen, bewoond en onbewoond, bewoonde schepen, getelde personen
  • H2 Tweede gedeelte: indeeling der werkelijke bevolking naar huizing
  • H3 Derde gedeelte: indeeling der werkelijke bevolking naar de geboorteplaats, oppervlakte in hectaren en aren, digtheid der bevolking
  • H4 Vierde gedeelte: indeeling der werkelijke bevolking naar den burgenlijken staat, den ouderdom en het geboortejaar
  • H5 Vijfde gedeelte: indeeling der werkelijke bevolking naar de kerkgenootschappen"

Bij een aantal delen volgt hierna een Errata.

Bij deel 12 volgt op deze indeling een tweetal alfabetische naamlijsten:

  • L1 Dorpen, buurtschappen, gehuchten en waterschappen
  • L2 Gemeenten

De inleidingen, errata en naamlijsten zijn verwerkt met optische tekenherkenning (Optical Character Recognition, OCR) en wordt aangeboden als PDF-bestanden.

Elke 'Inleiding op de tabellen' bevat korte teksten en tabellen waarbij de belangrijkste gegevens van de volkstellingen die vanaf 1830 tot 1879 zijn verkregen worden weergegeven.

De inleiding van deel 12, het 'Algemeen overzigt', geeft een verantwoording over hoe deze 'uitkomsten der zesde tienjarige volkstelling' tot stand is gekomen.

H1 Eerste gedeelte: plaatselijke indeeling: huizen, bewoond en onbewoond, bewoonde schepen, getelde personen

De tabel bestaat uit 13 kolommen plus de voorkolom, die de plaatsindeling van de gemeenten bevat. De voorkolom is onderverdeeld in verschillende velden. Bij de provincie Overijssel zijn dit de velden: Gemeenten, Plaats (Dorp, Gehucht, Stad), Naam dorp/gehucht, Kom/Buiten de kom, Wijk, Buurt/Buurtschap, Naam sublocatie en Woningtype (schepen, tehuizen, etc.). Het veld 'Naam sublocatie' is hierbij niet standaard. Aangezien de plaatselijke indeling van de gemeenten aan de lokale overheid werd overgelaten, verschilt deze indeling per gemeente en dus per provinciale tabel. Bij de provincies Zeeland en Groningen is er daarom het veld 'Litt.' (bijvoorbeeld: gemeente Aduart Litt. A tot F) toegevoegd. Bij de provincies Drenthe, Limburg en Noord-Holland het veld 'Afdeeling' en bij de provincie Gelderland het veld 'Ambt'.

Tevens hebben diverse provincies een extra veld of velden toegevoegd gekregen omdat voor de Volkstelling van 1879 ook een indeling naar waterschappen moest worden aangegeven. Bij een aantal provincies zijn er in de voorkolom daarom velden als: 'Polderdistrict', 'Polder', 'Hoogheemraadschap', 'Waterschap', 'Grootwaterschap' of 'Veenschap' toegevoegd.

Vanwege de zeer gecompliceerde structuur van deze 'plaatselijke indeeling' in de originele bron is er voor gekozen om al deze gegevens zo veel mogelijk in aparte velden op de Excel sheets weer te geven.

H2 Tweede gedeelte: indeeling der werkelijke bevolking naar huizing

De tabel bestaat uit 24 kolommen plus de voorkolom. De voorkolom bevat op alfabetische volgorde de gemeenten per provincie. Grote steden zijn uit deze alfabetische lijst gelicht en worden aan het begin van de tabel apart vermeld en opgeteld. Er is hier een indeling naar: 'Bewoonde huizen en schepen' waarbij onderscheid wordt gemaakt naar huisgezinnen (dit wordt verder uitgesplitst naar 'Leden der huisgezinnen') en afzonderlijk levende personen. De overige kolommen vermelden de 'Bevolking van gestichten en andere instellingen, onder één bestuur te zamen wonende'.

H3 Derde gedeelte: indeeling der werkelijke bevolking naar de geboorteplaats, oppervlakte in hectaren en aren, digtheid der bevolking

De tabel bestaat uit 22 kolommen plus de voorkolom. De voorkolom bevat op alfabetische volgorde de gemeenten per provincie. Grote steden zijn uit deze alfabetische lijst gelicht en worden aan het begin van de tabel apart vermeld en opgeteld. In deze tabel staat de herkomst van de bevolking naar geboorteplaats of geboorteland. Tevens 2 kolommen met de 'Oppervlakte in hectaren en aren' per gemeente en het aantal 'Bewoners op duizend hectaren'.

H4 Vierde gedeelte: indeeling der werkelijke bevolking naar den burgenlijken staat, den ouderdom en het geboortejaar

De tabel bestaat uit 8 kolommen plus 2 voorkolommen. De voorkolommen zijn 'Ouderdom in jaren' en 'Geboortejaar'. De onderverdeling in de kolommen is: ongehuwd, gehuwd, gehuwd geweest en totaal. Vanwege de enorme hoeveelheid getallen is er gekozen om elke gemeente op een apart tabblad weer te geven. Iedere provincie heeft dus één tabel met net zo veel tabbladen als er gemeenten zijn in de desbetreffende provincie.

H5 Vijfde gedeelte: indeeling der werkelijke bevolking naar de kerkgenootschappen

Dit zijn 2 tabellen: de eerste tabel bestaat uit 26 kolommen plus de voorkolom, de tweede tabel bestaat uit 24 kolommen plus de voorkolom. De voorkolom bevat bij beide tabellen op alfabetische volgorde de gemeenten per provincie. Grote steden zijn uit deze alfabetische lijst gelicht en worden aan het begin van de tabel apart vermeld en opgeteld. De eerste tabel bevat de grotere kerkgenootschappen in Nederland de tweede tabel de kleinere kerkgenootschappen zoals bijvoorbeeld de 'Hernhutters' maar ook 'Geen kerkgenootschap'.

• Ga naar de volkstelling van 1879 in EASY: http://dx.doi.org/10.17026/dans-zrk-5xfd.

Amsterdam CS Het oude, eerste centraal station van Amsterdam: station Willemspoort, dat tussen 1842 en 1878 als zodanig in gebruik was. Foto tussen 1860 en 1909. Bron: Universiteitsbibliotheek Leiden.

Steegje Steegje door George Breitner, aquarel tussen 1879 en 1881. Bron: RKD - Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis.

Scheveningen Scheveningen, 19e eeuw, steendruk door Jacobus Hilverdink en Everhardus Koster. Bron: Universiteitsbibliotheek Leiden.

Steenbakkerij Steenbakkerijen De Orebijt, Dronrijp, ca. 1880. Bron: Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, Amsterdam.

'Gelijksoortige toestand', met als onderschrift: "Ach, mijnheer de baron, wij smeeken u - geef ons werk; vrouw en kinderen lijden honger. Ja, beste menschen, aan werk kan ik je onmogelijk helpen - ik heb zelf niets te doen." Bron: Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, Amsterdam.

(Klik op bovenstaande afbeeldingen voor een grotere versie)